( هملم « 1 » 1959 ، كرسى « 2 » 1960 و ديگران ) افغانستان را به مناطق طبيعى گوناگونى تقسيم كرده‌اند ، ولى كار دوپرى « 3 » ( 1973 ) احتمالا از همهء آنها سودمندتر است . وى يازده ناحيهء اصلى در كشور باز شناخته است كه يا بخشى از كوهستان هندوكش يا دشتها و كويرهاى حاشيه‌اى است ، به اين شرح : پامير و دالان واخان . اين بخش از افغانستان ، كه به منزلهء « دستهء بادبزن » « 4 » است ، منطقهء مرزى باريك درازى است كه ضرورت سياسى اواخر قرن نوزدهم ، به عنوان منطقه‌اى حايل ميان روسيهء تزارى و هند انگليسى به وجود آورده است . بيش از سه‌چهارم مساحت آن بيش از 000 3 متر و قلّه‌هاى متعددى در آن بيش از 000 6 متر بالاتر از سطح دريا است . زمينهاى پوشيده از برف و يخچالهاى طبيعى در اين منطقه بسيار است . چندين درّهء پهناور و هموار در ميان كوههاى منطقه تنها راه دسترسى به آن و سكونتگاههايى براى مردمان آنجاست . بدخشان . وجه مميّز اين بخش مرتفع و ناهموار شمال‌شرقى افغانستان قلّه‌ها و گردنه‌ها و مناظر كوهستانى آن است . بلندترين قلّه‌هاى آن بيش از 000 6 متر ، ولى بيشتر آنها در حدود 000 4 - 000 5 متر ارتفاع دارند . يخچالهاى طبيعى هم در شمال و هم در جنوب آن يافت مىشوند و درياچه‌هايى كه در اصل يخچالهاى طبيعى بوده‌اند بسيار است . كوههاى مركزى . محور اصلى كوهستان هندوكش در مركز كشور به شكل بادبزنى از شمال‌شرقى تا جنوب‌غربى گسترده است . درّه‌هاى

--> ( 1 ) . Humlum ( 2 ) . Cressey ( 3 ) . Dupree ( 4 ) . Panhandle